.::Nieuws::.

2-12-2013
Vanaf januari 2014 verandert het nodige in de GGz.
2-12-2013
De GGz Praktijk is op zoek naar nieuwe collegae.
27-08-2013
Q aan Z. Nu is Quality aan Zet. Maar ook; nu bent u aan zet!
24-08-2013
De GGz Praktijk breidt haar aanbod uit met een ADHD Poli.

Bas Schrijner, Esther Derksen en Joost Verspaandonk, schematherapeut

In de GGz Praktijk passen we schematherapie toe bij clienten met een (o.a. borderline) persoonlijkheidsstoornis.

Wat is schemagerichte cognitieve therapie?

Schemagerichte cognitieve therapie is een vorm van therapie die bestaat uit een combinatie van cognitieve gedragstherapie en elementen uit andere therapievormen en richt zich zowel op de problemen die de client in haar huidige leven ervaart, als op ervaringen uit het verleden, die mede de oorzaak van de problemen zijn. 

Beschrijving van de borderline-persoonlijkheidsstoornis vanuit schemagerichte cognitieve therapie
De schemagerichte cognitieve therapie gaat ervan uit dat iedereen vanaf zijn jeugd ideeën over zichzelf, anderen en de wereld ontwikkelt, die haar of hem leren om als volwassene met alle mogelijke voorkomende situaties om te gaan. Als je in je jeugd bijna geen steun en aanwijzingen krijgt, dus emotioneel verwaarloosd wordt, kan het zijn dat je belangrijke dingen niet leert. Als daar ook nog emotionele of fysieke mishandeling of seksueel misbruik bijkomt, is de kans nog groter dat je ontwikkeling tot een gezond volwassen persoon wordt verstoord. Het gevolg is dat je jezelf niet als één geheel ervaart, omdat je verschillende kanten hebt ontwikkeld, die op verschillende momenten naar voren komen. Deze verschillende kanten worden schemamodi of schematoestanden genoemd. De meeste mensen met een BPS hebben vijf schemamodi: Het verlaten, misbruikte kind, het boze kind, de straffende kant, de beschermer en de gezonde volwassene. Cliënten met een BPS hebben twee modi die kenmerken hebben van het verwaarloosde, misbruikte of mishandelde kind dat zij vroeger waren. Deze schemamodi vertonen daarom gedrag dat kinderlijk is met heftige, soms onbeheersbaar lijkende emoties en zeer absolute ideeën. De drie andere modi hebben meer volwassen kenmerken. De straffende modus en de beschermer zijn geen helpende modi, omdat zij de ontwikkeling van de gezonde volwassene in de weg zitten.

Het verlaten en misbruikte kind

Als deze modus voorop staat voel je je verlaten, hulpeloos, bang en bedreigd. Je hebt het gevoel, dat elk moment iets vreselijks kan gebeuren, dat niemand te vertrouwen is en dat er geen hulp zal komen.

Het boze kind

Als je zo kwaad wordt dat je de controle over jezelf verliest, staat het boze kind voorop. Je hebt het gevoel dat je onrechtvaardig en slecht behandeld bent en dat aanval de beste verdediging is. Ook kan het zijn dat je impulsief je behoeften bevredigt uit een soort opstandigheid tegen de onrechtvaardige wereld.

De straffende kant

De straffende kant is een kant die de opvattingen verwoordt van één of meer opvoeders die je slecht behandeld hebben. Deze kant vindt het uiten van emoties slecht en vindt dat je strenge straf verdient voor alles wat je fout doet, of zelfs voor nare dingen die je per ongeluk overkomen. De straffende kant geeft je het gevoel dat je denkt dat je niet mag bestaan. De straffende kant richt zich tegen de kindkanten.

De beschermer

Omdat zowel de heftige gevoelens van de kindkanten, als de straf die daarop volgt door de bestraffende ouder kant, onverdraaglijk zijn, heb je manieren ontwikkeld om deze gevoelens niet meer te hebben. Soms uit zich dat als een gevoel van leegte en waarbij je bijna niks meer voelt. Het misbruik van verdovende middelen (alcohol, drugs) is ook een veel voorkomende manier om gevoelens weg te drukken. Meestal sluit je je af voor andere mensen, zodat ze je geen kwaad meer kunnen doen.

De gezonde volwassene

Deze kant kan wel met emoties omgaan en problemen oplossen. Maar omdat er veel dingen in je jeugd zijn fout gegaan, heb je deze kant niet voldoende kunnen ontwikkelen en is hij er meestal niet als je hem nodig hebt.

Doel schemagerichte cognitieve therapie

Het doel van de schemagerichte cognitieve therapie is de gezonde volwassene sterker maken en de kindkanten leren met (heftige) emoties om te gaan zonder daardoor in paniek of woede-uitbarstingen terecht te komen. De straffende kant heb je helemaal niet nodig en zal vervangen worden door normale, genuanceerde waarden en normen. De beschermer wordt geleidelijk minder noodzakelijk als de straffende kant verdwijnt en de gevoelens je niet meer onverwacht overspoelen.

Wat houdt de therapie in?

De therapie bestaat uit verschillende manieren om het hierboven beschreven doel te bereiken.

Relatie met de therapeut

De therapeut zal je helpen om de dingen die je in je jeugd niet hebt kunnen leren alsnog te leren. De therapeut zal proberen je te steunen en je te begrijpen in plaats van je te straffen. Je zult zo ook leren om vertrouwen in iemand te krijgen. Dat is een heel belangrijke ervaring, omdat dit vertrouwen nu juist zo verstoord is in je kindertijd. 

Ervaringsgerichte technieken

Het ervaren en uiten van je emoties is in je jeugd al onderdrukt en verstoord geraakt. De therapeut kan je bijvoorbeeld vragen je ogen te sluiten en terug te gaan  naar die situaties in het verleden. De therapeut zal je vragen wat jij eigenlijk had gewild dat er destijds was gebeurd, zij zal je helpen die behoeften (in fantasie) te uiten en de slechte behandeling te stoppen. Op deze manier ervaar je dat jouw emoties en behoeften wel normaal waren, maar de reacties daarop destijds niet.

Cognitieve technieken

Cognitieve therapie richt zich op de gedachten en ideeën over jezelf, anderen en de wereld, die vervormd zijn door de slechte ervaringen in je jeugd en de rest van je leven. Er worden bewijzen voor en tegen die opvatting gezocht. Als er veel tegenstrijdige argumenten zijn, kan de therapeut een discussie tussen die twee opvattingen voorstellen, waarbij jij de ene stelling verdedigt en de therapeut de andere. Vervolgens worden de rollen omgekeerd en probeer je de tegenovergestelde mening te verdedigen. Op deze manier krijg je meer genuanceerde denkbeelden.

Gedragstechnieken

Niet alleen je gevoelens en gedachten moeten veranderen, maar ook wat je er vervolgens mee doet. Gedragstechnieken bestaan meestal uit oefeningen om nieuw gedrag uit te proberen. Als je bijvoorbeeld nooit hebt geleerd je mening te uiten, dan oefen je die vaardigheid eerst met de therapeut en later in situaties buiten de therapie.
Een combinatie van de beschreven technieken zal leiden tot een positiever beeld van jezelf en je leren welke mensen je  wel of niet kunt vertrouwen en hoe je problemen het best kunt aanpakken. De verschillende kanten in jezelf gaan meer samenwerken en je ontwikkelt je tot een gezonde volwassene. Aangezien de problemen al lang bestaan en je ontwikkeling op veel gebieden verstoord is, zal deze therapie veel van je vragen en minimaal twee tot drie jaar duren. Probeer problemen met het volgen van de therapie met je therapeut te bespreken en de therapie vol te houden, want uiteindelijk zul je veel verbetering kunnen gebruiken.

Wilt u zich aanmelden voor schematherapie? Neem  Contact op met de GGz Praktijk.

Ook kunt u informatie opvragen bij Esther Derksen of Bas Schrijner. Dat kan telefonisch: 026 370 98 22 of via de mail: of